Y dietegydd Sian Lewis ar yr heriau arbennig o gynorthwyo cleifion canser y pen a’r gwddf

Cymhwysais fel dietegydd yn 1993 ac rwyf wedi gweithio fel Dietegydd Oncoleg Arbenigol Macmillan ers 1999. Yn 2007 dechreuais fySian Lewis blog size swydd fel Dietegydd Arweiniol Clinigol Macmillan yng Nghanolfan Ganser Felindre. Gyda hyn rwyf nid yn unig yn rheoli tîm o dri ond hefyd yn rhoi gwasanaeth dietegol clinigol i gleifion sydd â chanser y pen a’r gwddf.

Fel arweinydd clinigol rhaid imi sicrhau bod y tîm dietegol yn darparu gwasanaeth i bob claf sy’n mynychu’r ganolfan ganser – sicrhau bod mynediad ganddyn nhw i’r wybodaeth faethol gywir a bod eu hanghenion dietegol yn cael eu cwrdd. Rydym yn gweld cleifion drwy’r ganolfan ganser i gyd; cleifion mewnol, achosion dydd, cleifion allanol a chleifion radiotherapi. Mae coridor hir gan y ganolfan ganser ac rwy’n cerdded llawer o gamau’r dydd yn gweld fy nghleifion.

Rhan enfawr o’r rôl y dyddiau hyn yw adnabod datblygiadau’r dyfodol i’r tîm, rhai sydd nid yn unig yn unol â gweledigaeth y ganolfan ganser ond hefyd â dogfennau cenedlaethol fel y Cynllun Cyflawni ar gyfer Canser. Wrth i fwy o bobl fyw gyda chanser rydym bellach yn edrych ar wasanaethau i helpu pobl i reoli canlyniadau’r driniaeth a chwrdd â’r amcanion sy’n bwysig iddyn nhw. Hefyd rydym yn darparu rhaglenni byw’n iach, gan weithio gyda therapyddion eraill fel ffisiotherapi a therapi galwedigaethol, i roi’r wybodaeth a’r sgiliau i gleifion hunanreoli eu hiechyd eu hunain.

O ran fy ngwaith clinigol rwyf wedi arbenigo ar ganser y pen a’r gwddf am y naw mlynedd diwethaf. Mae llawer o gleifion sydd â chanser y pen a’r gwddf yn cael anhawster bwyta yn ystod y driniaeth. Rwy’n mynychu pob un o’r clinigau adolygu radiotherapi gyda’r ymgynghorydd, radiograffydd adolygu, nyrs glinigol arbenigol a’r therapydd lleferydd ac iaith. Mae’n driniaeth ddwys iawn sy’n golygu bod y claf yn cael radiotherapi bob diwrnod am chwe wythnos. Mae llawer yn ei chael hi’n anodd cadw eu pwysau felly fy nod yw rhoi cyngor dietegol syml ac ymarferol iddyn nhw i’w helpu i gynnal eu pwysau. Fel arfer mae angen inni roi cyngor atgyfnerthu bwyd, atodiadau maethol trwy’r genau ond mae rhai cleifion yn gweld bod angen help ychwanegol arnyn nhw ac maent yn cael tiwb bwydo am gyfnod byr. Rwy’n cael adolygu’r cleifion bob wythnos, weithiau’n amlach, felly fel y gallwch ddychmygu rwy’n dod i adnabod pob claf a’u teuluoedd yn dda. Rwyf wir yn mwynhau’r rhan honno o fy rôl ac yn hoffi teimlo fy mod wedi helpu mewn rhyw ffordd i wella eu profiad.

Gan fy mod yn gweithio’n agos gyda’r radiograffyddion adolygu rydym yn cyfrannu i’r nosweithiau rhagarweiniol i gleifion sydd ar fin dechrau radiotherapi. Bob mis rwy’n rhoi sgwrs fer 5 munud i godi ymwybyddiaeth am faeth da yn ystod radiotherapi ac i ateb unrhyw gwestiynau i helpu cleifion i deimlo eu bod wedi’u paratoi’n well at eu triniaeth.

Dros y blynyddoedd rwyf wedi bod â sawl swydd ar bwyllgor Grŵp Oncoleg Arbenigol y Gymdeithas Ddieteg Brydeinig. Ar hyn o bryd fi yw cadeirydd y grŵp. Rwy’n mwynhau bod yn rhan o’r pwyllgor oherwydd nid yn unig y mae’n fy helpu gyda fy ngyrfa broffesiynol fy hun ond rwy’n teimlo fy mod yn fwy ymwybodol o’r arferion gorau a’r dogfennau cenedlaethol a fydd yn fy helpu’n lleol o ran sicrhau fy mod yn rhoi’r gofal a’r cymorth gorau i’m cleifion. Ar hyn o bryd mae’r grŵp yn gweithio ar ddatblygu adnodd canlyniadau penodol oncoleg i ddietegwyr ei ddangos i ddangos effeithiolrwydd eu gwaith. Mae cynlluniau’r dyfodol yn cynnwys datblygu gwybodaeth i gleifion thyroid y mae arnyn nhw angen diet isel mewn ïodin.

Rwy’n teimlo ei bod hi’n bwysig iawn fel gweithiwr iechyd proffesiynol Macmillan i sefydlu a chynnal cysylltiadau cryf â Macmillan. Rwy’n aelod o Fforwm Proffesiynol Macmillan Allied Health ac rwyf wedi gweithio ar Adnodd Bwyta’n Dda Teimlo’n Dda gyda Jill Scott. O ganlyniad cefais fy ngwobrwyo â rôl anrhydedd gan y Gymdeithas Ddieteg Brydeinig – roedd hyn yn fraint fawr imi. Hefyd rwyf wedi bod yn rhan o’r gweithgor a fu’n gweithio ar gynhyrchu set o adnoddau  ‘Deg Awgrym Gorau’ am faeth ar gyfer gwahanol gamau canser: Yn ystod triniaeth ganser; Ar ôl y driniaeth ac wrth wella; Canser datblygedig / Diwedd Bywyd; Byw gyda Chanser a’r Tu Hwnt iddo.

Felly fel y gallwch weld mae fy mywyd fel Dietegydd Arweiniol Clinigol Macmillan yn amrywiol iawn ac nid gwaith clinigol wyneb yn wyneb ydyw’n unig. Dros y blynyddoedd rwyf wedi rhoi gofal dieteg i gleifion hyfryd ac mae cwrdd â nhw’n rhoi boddhad enfawr imi yn fy swydd.

Twitter: @SLewisRD

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s